|
De wereld staat aan de vooravond van alweer een tweede oorlog
tegen Irak. Het land is al jaren dagelijks in het nieuws, maar blijft toch
vooral een grote onbekende. Wat is dat voor land? Wat voor mensen wonen
er? Welke taal spreken ze en waar leven ze van. Hoogste tijd voor wat
basale landeninformatie. Irak in een vogelvlucht.
Geografie
Irak ligt op het Arabisch schiereiland en deelt grenzen met Iran (1458
km), Jordanië (181 km), Koeweit (240 km), Saudi-Arabië (814 km), Syrië
(605 km) en Turkije (352 km). De kustlijn, aan de Perzische Golf, is
slechts 58 kilometer lang. Landschappelijk bestaat Irak voornamelijk uit
laagland, het tweestromenland langs de twee grote rivieren de Tigris en de
Eufraat. In het noordoosten is het bergachtig en in het droge westen ligt
de woestijn.
Het woestijnklimaat brengt droge, zeer hete zomers en aangenaam milde
winters met zich mee. In oppervlakte is Irak met 437.072 vierkante
kilometer tien keer zo groot als Nederland, net groter dan Duitsland en
net kleiner dan Frankrijk. Door de barre klimatologische omstandigheden is
maar 13 procent van het land is in cultuur gebracht. De belangrijkste
steden zijn de hoofdstad Bagdad (vijf miljoen inwoners), Basra in het
zuiden en Mosul en Kirkuk in het noorden.
Bevolking
Irak telt ruim 24 miljoen inwoners. De gemiddelde Irakees heeft een
levensverwachting van 66,3 jaar, de vrouwen worden ruim twee jaar ouder
(Nederland: mannen 75,7 vrouwen 81,7) Het geboortecijfer is 34,2
(Nederland: 11,6). Bijna 80 procent van de bevolking is Arabier. De
Koerden, die in het noorden wonen, maken 15 procent van de bevolking uit.
Verder zijn er nog kleine Armeense, Perzische en Turkse minderheden.
Bijna de gehele bevolking (97 procent) is moslim. Daarvan hangt tweederde
de shi'itische geloofsrichting aan en eenderde de soennitische. Drie
procent is christen, vice-premier Tareq Aziz is één van hen. In Bagdad
is nog een kleine joodse gemeenschap. De officiële taal is Arabisch.
Verder wordt in Irak Koerdisch, Assyrisch en Armeens gesproken. Van de
volwassen bevolking kan 58 procent lezen en schijven. Het analfabetisme
komt bij vrouwen veel vaker voor dan bij mannen.
Bestuur
Saddam Hussein is zowel president als premier en opperbevelhebber van de
republiek Irak (officieel: Joemhoeria Al Irak). Alle Irakezen van achttien
jaar en ouder kiezen eens in de vier jaar een parlement dat louter bestaat
uit leden van de Baath-partij of mensen die "de beginselen van de
Baath-partij zijn toegedaan". De werkelijke macht is in handen van de
achtkoppige Revolutionaire Commando Raad, waarvan Saddam de allesbepalende
voorzitter is.
Irak is administratief verdeeld in 18 provincies, met aan het hoofd een
gouverneur. De hoofdstad Bagdad heeft een aparte status.
Economie
Olie is de kurk waar de Irakese economie op drijft. Of beter gezegd: op
dreef. De na de Golfoorlog ingestelde VN-sancties hebben de olieproductie
goeddeels lamgelegd. Sinds de VN-sancties mag Irak alleen olie exporteren
in ruil voor humanitaire hulpgoederen. Tot de sancties was Irak na
Saudi-Arabië de grootste olieproducent ter wereld. Los van het
olie-voor-voedsel-programma exporteert Irak, naar algemeen wordt
aangenomen, illegaal olie. De prijs voor zo'n smokkelvat ligt beduidend
lager dan die op de wereldmarkt.
De afgelopen decennia heeft de landbouw aan belang gewonnen. De
voornaamste exportproducten zijn dadels en graan. Toch is dit niet meer
dan een druppel op een gloeiende plaat. De economie verkeert door de
sancties in deplorabele toestand. De inflatie is opgelopen tot boven de 60
procent en de buitenlandse schuld is opgelopen tot 60 miljard dollar. De
dinar is buiten Irak hoegenaamd niets waard. Op de zwarte markt wordt voor
één Amerikaanse dollar 2000 dinars neergeteld. De officiële door de
regering vastgestelde wisselkoers is drie dinar voor een dollar. Het
gemiddelde jaarinkomen per hoofd van de bevolking is 2500 dollar.
|
